Kven har/tar ansvar for fakta til folket?

"Det er heilt sant, for det stod i avisa".
Det er lenge sidan me var der. Likevel; Me er mange som framleis vil tru at når det kjem opp vanskelege saker, lokalt eller nasjonalt, vil me bli godt orienterte dersom me les avisa. Og når me som politikarar sit i eit møte, omkransa av journalistar som fylgjer med i lange ordskifte, noterer ivrig undervegs, og tar intervju både i pausar og etterpå, har me lett for å tenkja at saka vil bli presentert i si breidde. Men der tar me feil.

Dei fleste aviser tar ikkje mål av seg til å presentera saka i full breidde, særleg ikkje på grunnlag av eit politisk ordskifte. Dei lyttar, noterer, skriv, lagar overskrifter og får kommentarar som gjer saka interessant, poengtert og aktuell. Eg tviler ikkje på at dei samstundes ynskjer å vera faktabaserete, men alle fakta kjem ikkje fram med slik framgangsmåte. Lagar dei gode faktaboksar i tillegg, har dei hjelpt lesarane langt på veg i å skjøna kva det dreirer seg om.

Eg er ikkje journalist, men forstår at det dreier seg om at bladfykane ikkje driv referatjournalistikk. Dei ser det ikkje som si oppgåve å fortelja lesaren kven som meiner kva og kvifor i alle saker. Heller ikkje kva som er historikken i smått og stort.

Men om journalistane ikkje har dette som oppgåve, kven har det då?

Rådmannen?
Rådmannen skal gjera grundig greie for saka i saksframstillinga. Det gir meg, saman med innspel frå dei som til dømes nytter tenesta det gjeld, eit godt grunnlag for vedtak. Saksdokumenta er opne for alle, men ikkje mange les dei. Regjeringa nyttar pressemedlingar der viktige moment blir poengterte, for dermed å leggja føring for vinklinga i saka vidare. Burde kommunane/rådmannen i større grad gjera det same? At ein også tar i bruk sosiale medier som kanal, tar eg som sjølvsagt.

Politikarane?
Ofte har eg gått gjennom saka, slik ho ser ut for mitt parti, både i forkant av vedtak og i etterkant, - for å forklara kva me gjer. Nokon vil hevda at det er meir å forsvara enn å forklara. Det kan dei ha noko rett i. Ansvaret for å opplysa og informera har me uansett. Og skal me få gode debattar som ikkje ender i ordkrig og eit usakleg uføre, må me ta ansvaret på alvor.  Men har me det åleine?

God politikk er å ha sideblikk

 

Det blir snakka

saman

for å sjå om det kan bli

ny regjering.

Ny regjering for god politikk

for oss,

og for dei

me ser

om

me har sideblikk!

Bilete er henta frå: Gallerinauthydlaren. Velkomen innom!

Å satsa på læraren?

Treng me betre lærarar?
Ja, seier alle politikarane.

Men,
er me ikkje gode nok?
spør lærarane,
Set de ikkje pris på oss?

I
Tidlegare sa læraren:
Me ynskjer meir etter- og vidareutdanning.
Me treng økonomiske ordningar
til å gje skulane våre kompetanse på område der me treng styrking.
På politikarspråket blir det:
Me treng  flinkare lærarar.
Me vil satsa på læraren.

II
Eg er ein stor syndar, sa han ein dag.
Nei, det er du ikkje, svarte venen.
Neste dag:
Du er ein stor syndar, seier venen.
Kven har sagt det? freser den andre tilbake.

III
Eller:
Me som er uføre.
Me ynskjer ikkje å vera det,
ynskjer ikkje at fleire blir det,
og ser at det kan vera hol i systemet som
slepp nokon få til
som heller burde vore i arbeid.
Men i valkampen
når det blir snakka om "alle uføre",
kryp me saman og vil helst vera usynlege uføre
eller me brusar opp og seier:
Dette er ikkje sant!

Sånn er det berre..

Det skal sterk rygg til..

Haust og tid for maling,

I dag har eg berre nokre få ord å dela:

Det skal sterk rygg til..

*****
Fleire bilete finn du på den digitale utstillinga: 
Galleri Nauthydlaren

Tom stol - tom seng. Alzheimer og Facebook.

Å ha ein å dela livet med gjera at livet ikkje treng bli einsamt. Men når den ein lever saman med blir dement, får Alzheimer, må ein kjenna seg einsam sjølv om ein er to. Trur eg. Odvar Omland meir enn trur. Han veit korleis det er. Han har skrive boka: Tom stol - tom seng. Alzheimer og samliv, ei bok om ein ny kvardag, med lyse og tunge tankar, gode og krevjande situasjonar, men alltid med eit forsøk på å vera hjå kona, la henne vera kvinna som han fridde til ein gong, sjølv om han ikkje alltid når fram til henne no. Ei bok som bør lesast.

Odvar skriv også om Facebook som han bruker som dagbok. Dermed deler han av kvardagen sin med oss andre, gir oss eit gløtt inn i ein kvardag ingen heilt kan kjenna utan å ha vore der. Og han er bevisst på å bruka Facebook for å nå oss. Her er alder ingen hindring - han er ein av dei eldste mellom oss.

Odvar ynskjer ikkje at det skal vera noko tabu knytt til å ha Alzheimer. Han vil at han og kona skal vera ei opa bok; om dei vandrar inn på ein restaurant eller møter medmenneske på gata. Og i samtalar vil han fortelja korleis det er. I "varsomme samtaler" som han seier sjølv. "Mitt våpen er blant annet avisinnlegg og korrespondanse med mine venner på Facebook."

Og tilbakemeldingar får han på Facebook. Ofte små kommentarar som viser at venene hans lærer av det han skriv, opplever litt av dagane saman med han, om det er muleg. Ein Facebookven skreiv: "Jeg titter innom statusene dine og blir beriket og litt klokere fordi du rett og slett skildrer hverdagskjærligheten og det å stå sammen i gode og onde dager. Det er vakkert på en inderlig jordnær måte."

Facebook er det du gjer det til. Sladder og tomt vissvas kan delast der. Men mange har  opplevd at sosiale medier kan sørgja for hjelp i sorgprosessen, som eg skreiv om tidlegare på bloggen. Og det kan også gi livshjelp. Odvar seier: Facebook er også blitt en god venn og delvis motvirker ensomhet. Facebook er en god dagbok.

I fjor var Odvar gjest her på bloggen. Du finn helsinga hans her:
En hand å holde i når Alzheimer tar taket

Takk til Odvar Omland for at han skreiv boka:

Tom stol - tom seng
Alzheimer og samliv
Alpha Forlag
2013

Ingen vil vera dumme

Me møter det kvar dag:

Folk trur me er dumme.

Eg ser på han, 

ein oppegåande mann.

- fordi me høyrer dårleg, 

ikkje oppfattar det som blir sagt alltid,

legg han til.

Ein mann viste meg ein handfull tablettar

som han hadde på lur

om det blei for tungt.

Ein annan hadde andre "fluktplanar,

fortalde han.

Fordi han var tunghøyrt?

Nei, fordi han opplevde at andre trudde han var dum.

..

Derfor trur eg på han karen dykkar,

sa han

og peika på Knut Arild Hareide som eg hadde på brosjyra mi.

Menneskeverd, sa han.

Menneskeverd..

..

No er det ikkje berre KrF og Hareide som held fram menneskeverdet,

og i stunda der og då gløymde eg heile partipolitikken

fordi eg fekk tungt for å tenkja 

i møte med dei som har tungt for å høyra 

som opplever:

Dei trur eg er dum

Menneskeverd er altså noko som skal gjerast om til gangbar mynt i kvardagen.

med respekt

og 

augo som ser

alle!

Nesten-meistring på Haukeliseter

 

Tilbake

blant sure strømper

prat om gnagsår

tilbod om niste

støle bein 

tilbakelagde kilometer

vermelding

ryggsekkar

Haukeliseter

Tilbake i peisestova

finn eg ei lun krå

frå rommet ser eg vatnet 

og dagen takkar for seg.

Rommet, 

ja,

for eg har fjellrom, hotellstandard

og det var ikkje mine strømper som var sure,

ikkje mine helar som hadde gnagsår

min etappe for dagen var 300 meter

og det var godt å koma tilbake etter tilbakelagd tur langs vatnet.

Livet er tilpassa livet

No var tida komen for Haukeliiseter

som tilskuar

men likevel tilstades:

nyta fjellufta

sjå landskapet

det var flott

men det var også ein klump i magen

...

Eg tenkjer eg merkar dette innlegget "nesten-meistring"

Øvre aldersgrense i arbeidslivet hindrar nederlag

"Jeg hadde den lykke å få lov å stå i jobben min i to år etter fylte 70 år. Slik var det avtalt, og jeg følte meg priviligert. Men hvordan skulle min arbeidsgiver bli kvitt meg hvis dette forholdet skulle vare i årevis og etter at jeg ikke lenger var i stand til å skjøtte mine plikter? Kanskje ville han oppdage det før meg. Det ville være et forferdelig nederlag for meg om jeg skulle gå ut av arbeidslivet etter å være oppsagt som udugelig"

                   Helge Klingberg, landskapsarkitekt i Stokke, Vårt land 30.juli 2013, (utdrag av lesarinnlegg)

Godt sagt av Helge Klingberg. Og godt at ein over 70 kan skriva slikt. For me andre er jo så redde for å seia det rett ut. Og for tida er det mest politisk korrekt å seia at arbeidstakarar bør vera aktive så lenge som råd. Det er ein god tanke, men bør ikkje koblast opp mot retten til å stå i arbeidet, rett og slett fordi det ikkje er så enkelt som det høyrest ut. Klingberg har med klar tale sagt kvifor.

Å ta vekk aldersgrensa i arbeidslivet kan visa seg å vera godt meint, men dårleg gjort.

Kan det skje igjen at me tenkjer kost/nytte om mennesket?

Arnt Stefansen skriv:  Du er annerledes - du må dø! (Ytring.no, 13.07.2013)

Det handlar om fysisk og psykisk sjuke, asosiale og kronisk sjuke som måtte få ein god død - eutanasi, fordi rasen skulle vera rein og fordi det sparte samfunnet for utgifter.

Grøss og gru! For nokre fæle folk som tenkte og gjorde slik, tenkjer me i dag.

Og heldigvis; dødsleirar for å bli kvitt sjuke og svake har me ikkje i dag.

Men tankegangen: Å vurdera menneskeverd, gradera menneskeverd, er me heilt fri for det?
Å vurdera kost/nytte, er me heilt fri for det?
Å gi ein god død før livet tar slutt på naturleg vis, er me fri for det?

Å tenkja at dette kan aldri skje igjen, trur me på det?
Å tenkja at dette er leeeeenge sidan, tenkjer me slik?

I ein situasjon, der alt er unntak, alt er annleis, kan det likevel skje på nytt?

Kvifor har det tatt så lang tid før me blir minna om at også svake og sjuke blei tatt av dage i nazityskland?
Forstyrrer det vårt syn på menneskverdet i dag?
I tilfelle: La det forstyrra!

Healing kan gjera vondt verre

Healing går ut på å gjera heilt noko som er halvt, øydelagt, i stykker. Mange som får tilbod om healing, opplever like mykje at noko som var i ferd med å bli heilt, blir knust på nytt.

Alle som søkjer eit friskare liv, er fri til søkja dette kor dei vil. Men dei som tilbyr folk å bli friske, bør gjera det med stor grad av aktsemd. Fordi dei tilbyr eit friskt liv til eit heilt mennneske, ikkje berre til kroppen. Og når dei ikkje lukkast, er heile mennesket skuffa, ikkje berre kroppen. Nedturen kan bli tøff, særleg om ein har investerert både, tid, krefter og pengar i "forfriskinga".

Ein gong fekk ein mann høyra at han skulle ta senga og gå. Han reiste seg og kunne gå!

Også i kristen samanheng snakkar ein om å bli frisk, meir i somme miljø enn i andre. Under har skjedd og dei skjer. Dei fleste må likevel leva med plager og sjukdom. Ikkje fordi dei ikkje ber, eller fordi dei ikkje trur på Guds makt, men fordi sjukdom er ein del av livet. Sjøl har eg tatt utfordringa og tatt senga mi. Det vil seia eg har ei matte som eg drar med meg og legg meg på under politiske møte. Når eg kjem dragende med matta, har eg fått spørsmålet om det ikkje var så at ein skulle "ta senga si og gå"? Heldigvis gjer det meg korkje uroleg eller irritert. Grunnen, (trur jeg), er at eg høyrer til ein tradisjon som vurderer sjukdom og vonde dagar som foreinleg med eit kristent liv.


Dei fleste som blir ramma av sjukdom går etter mi erfaring gjennom ulike fasar:

1. Overrasking, sjokk: Kunne dette skje?
2. Sorg, fortviling: Dette kan eg ikkje leva med.
3. Leiting etter utvegar: Kan du hjelpa meg doktor?
4. Alle typar hjelp blir vurdert: Kan eg få bli frisk?
5. Aksept: Dette må eg leva med.
6. Fokus på alternativ: Korleis kan eg leva det gode livet no?

I dei første fasane er det mange om søkjer hjelp i tradisjonell bøn eller hjå healarar. Men kva så når invitasjon til "forfrisking" blir slik at ein ikkje får leva i fred med fase 5 og 6? Nokon opplever faktisk det. Ei ungjente som visste at ho ikke kom til å bli gamal, hadde vore gjennom alt, og vel så det. På slutten sukka ho og sa at det hadde vore fint om alle dei velmeinande menneska kunne la vera å tilby henne forbøn gong på gong.

Ho hadde ikkje slutta å tru. Men ho var trygg og tok ein dag om gongen,. Og som ho sa: Ho orka ikkje fleire rundar. Det er nemleg ei stor påkjenning å skru opp forventninga, leva i håpet, eksponerast - med sin svakhet overfor andre, - og så bli skuffa igjen.

Ingen har formidla til meg en så sterk og ærleg Gudstru som denne jenta. Likevel er det også ho som har lært meg at ein treng stort skjønn når ein går ein sjuk så nær.