Ein "ryggesløs" kvardag

Påska er over. Kvardagen er her. I tal har helga vore 11 dagar med til samen 16 store og små inn og ut av dørene. Husbonden er prest og har vore på jobb ein del av tida. Og eg er ryggesløs. Kanskje nokon ville sagt: Korleis kan det fungera når du er ufør "og alt"?

Det er tid for sjølmelding, og i dag skal eg melda min eigen kvardag, - fordi eg sit her, tar fatt på kvardagen, og ikkje er verre i ryggen enn at eg meistrar denne dagen.
Og meistringa har ei forklaring, og mange av dei går på to bein:
- dagen begynte med at "dei andre" stod opp, mens eg stod opp sakte, sengeliggjande, men likevel slik at eg kunne snakka med dei andre.
- dei andre laga frukost og kokte kaffe.
- eg passa barnebarn, utan å løfta, mens eine familien pakka i bilen
- gjestene sette skittentøykorger like ved vaskemaskina, berre for meg å trykka på knappane.
- ein son drog, ein annan kom, med eit barnebarn, for å bruka mammas printer (ein kopp kaffi og ein god prat og avtale om henting av store lerret til maling, så har eg både sjåfør og stor nok bil).

- kika over kva som var i kjøleskap og matskap. Påska var velproporsjonert. Det meste er vekk.
- handlinga før påske gjekk føre seg ved at andre bar varer, putta i handlevogn og i matskap. Det gjekk bra med unntak av kaffien. Eg peika på store kaffiposar og sa: "To av dei!" To kom i handlekorga. Men eg kjende jo ikkje at det var heile kaffibønner i posane.
- middagar og "godmat" blei laga av gjesten på skift, med litt innblanding av meg inni mellom. Fint med kokk og andre kjøkenvenlege familiemedlemmer. Oppvasken gjekk også unna.

- Opnar PC'en. Veit at noko ventar:
Skal:
- skriva andakt til lokalavisene
- skriva motsvar/dialog til bokmelding til bladet Heimen på boka Garborg og Skou - forskjell på folk?"
- skriva ein kort presentasjon av meg sjølv til ein artikkel som er levert til bok
- ta utskrift av eit referat, signera og putta i konvolutt
- redigera nokre punkt til partiprogrammet og senda til dei andre i programkomiteen

Epostar kan svarast på:
- melder forfall til representantskapet i SIM fordi køyreturen til møtestaden er for lang når eg skal på reise dagen etter også. Valkomitearbeidet tar me på epost.
- svarer ja til å møta andre i formannsskapet ein kveld sidan møtet ikkje er langt herifrå. Og eg kan skaffa sjåfør
-  svarer på spørsmål om eg har lese ei spesiell sak til formannskapsmøtet. Det har eg ikkje. Skal lese sakene i kveld om ryggen er bra nok. Lover å ta kontakt om eg har spørsmål.
- Svarer at det er fint at ein annan enn meg tar leiaroppgåva i kontrollkomitene i eit nasjonalt styret, då eg ikkje kan lova å møta på generalforsamlinga. Gjennomlesing av protollar her heime og tilbakemelding per epost går bra.

Eg vel meg ut oppgåva med å skriva andakteni dag. Alt anna får venta.Eg har lese søndagens tekst som eg skal skriva om for ei tid sidan, så den har vore på modning i tankane. Då trengst det færre minutt ved tastaturet.
Mens eg skriv, set eg på CD med viser av Rudolf Nilsen som eg fekk av eine sonen/svigerdottera her ein dag. Sterke tekstar. Chattar litt med svigerdottera om det. Så kjem eit utkast til praktikantstilling rundt om i verda frå dottera. Til gjennomlesing, og tilbakemelding.

Gjort!

Og no har eg skrive om det eg har gjort, og dermed klimpra litt vel mykje på tastaturet. No kjenner eg at er "ryggesløs". Burde ikkje brukt krefter til å lesa korrektur, men tar ein runde likevel (tar det meste).

Så avsluttar eg sjølmeldinga og er rimeleg nøgd:
Svart på kvitt står det no: Dagen har hatt mykje innhald allereie. Eg er ikkje før som før. Eg er ufør, men ikkje i uføret: Det er til å bli glad av. No skal gleda forsterkast med ein kopp kaffi og ein sjokoladebit :) Og hadde du vore her, skulle du fått smaka!

Og me som trudde det var forskjell på folk...

Ja, dei trudde nok det var stor forskjell på folk, dei som såg at Jesus stoppa for å snakka med Sakkeus, tollaren og syndaren. Var det ikkje nok av godtfolk han kunne ha slått av ein prat med?

Slikt tanke-uføre er det lett å koma i for nokon og ein kvar.

Jan Ove måtte ha ein stor illustrasjon til påskevandringa med barnehagane, og eg måtte til med penselen. Mens eg arbeidde med bildet, slo det meg at det er jo dette eg har arbeidd med dei siste åra, fram til boka låg på bordet like før jul i fjor: Garborg og Skou - forskjell på folk?

Eg har mistanke om at folk har mistanke

Eit av dei siste bileta: Kongepingvinlivet.

 
Christian Torseth skriv godt om å vera ufør i Radikal Rapport, 1.mars, sjølv om overskrifta kanskje peikar mest på dei som ikkje er uføre: Hvorfor vi misunner de uføre.

Eg las raskt gjennom artikkelen i går, og undra meg over at den store innsikta i livet til ein ufør. I dag gjekk eg tilbake og las ein gong til, og då fekk eg med meg at Torseth sjøl er ufør. Det forklarer det meste. Det er nemleg så mykje ved den "uføre dagen" det ikkje er så lett å forklara. For min del gjer eg nokre forsøk når det trengst mest. Men eigentleg er den største utfordringa å la vera å forklara så mykje.

Dei eg møter treng oftast å vita
AT eg er ufør: då unngår me mykje misforståing
KVA som er dei praktiske probema: då skjøner dei kvifor eg ligg på møta, ikkje kan køyra bil, reisa o.l

Men: Smertene mine får dei ikkje.

Dette er ein fin balansegang: Å forstå at folk treng å forstå - utan å utlevera seg totalt. Trøysta er at folk vil eigentleg ikkje ha smertene mine heller. Dei høyrer nok om sjukdom og plager utan at dei skal høyra noko frå meg også.

Men Torseth har eit poeng: Å vera ufør, men oppegåande, skaper mistanke. Eller i alle fall; Eg får mistanke om at folk har mistanke. Når eg gjer kjent at eg har utstilling med ei rekke bilete eg har måla dei siste vekene, lurer folk: Korleis kan ho ha helse til å gjera "alt det"?
Svaret er for min del ganske enkelt: Eg har ikkje helse til ikkje å gjera det. Det er ikkje berre den fysiske ryggraden som skal makta å halda seg oppreist. Det maktar den om eg gir kroppen passe med pausar. Men den indre ryggraden, mitt eige sjølbilete, skal halda seg oppreist også. Då treng eg noko å bryna tanke og sinn på, og gjerne noko å gjera som viser att når kvelden kjem.

Så eg held fram med å mala, driva politikk og skriva.

For tida heng det ei heile pingvinvandring i mitt vesle galleri med temaet: Livet under sørlyset - ingen dans på isroser. 
Dagens konklusjon må bli at å vera ufør er heller ingen dans på roser, om nokon skulle tru det. Men kanskje ikkje så mange trur det heller?
Når det meste av de eg gjorde før, er bak stengde dører, trøystar eg meg til Kirkegaard:

Skulle jeg ønske meg noe

da ville jeg ikke ønske meg rikdom eller makt

men mulighetenes lidenskap;

det øye som overalt, 

evig ungt,

evig brennende

ser muligheten!

Meistring skjer ikkje i vakum

Bengt Høie skriv mykje klokt om helse og meistring  i dag
Og om både han sjølv og me andre fylgjer hans råd, er me på rett veg. Men det er eit element som er avgjerande: Det må vera rom for meistring. Det må vera rom for at god helse kan få vera meistring og ikkje fullkomne liv.

Meistring skjer ikkje i vakum. Det er alltid nokon ved sida. Ja, det bør i alle f all vera nokon ved sida av deg om du skal meistra. Og den som er der, må gje aksept for at dette er "vårt gode liv" og "til å leva med". Fordi det andre gode livet som me les om på glansa papir ikkje er innan rekkevidde Og når ein har eitt einaste liv, som er det alle har, må ein leva det livet ein har.

Meistring skjer ikkje utan feiling. Viss ein ikkje av og til ikkje når målet, har ein ingen mål. Og når ein ikkje kjem heilt fram, blir ein skuffa, lei seg, trist eller i dårleg humør. Og dette skjer heller ikkje i vakum, dessverre, men i det rommet der "nokon må leva ved sida".
Det handlar altså også om å meistra å ikkje-meistra.

Meistring til langt over 70
Ja, det ynskjer dei gamle og friske. Dei vil ha stillingsvern også etter dei er 70 år. Elles kjenner dei seg ikkje viktige. Då seier samfunnet at det ikkje er bruk for dei.
Det er bruk for dei, og det er plenty plass i Det frivillige Norge, og det er plenty plass hjå arbeidsgjevarar som ser at dei treng dei, utan at dei stiller opp med ein rett i handa.

Meistring i arbeidslivet, kan vera meistring nokre timar i veka. Mange uføre vil gjerne arbeida dei timane dei maktar det. Og mange uføre må læra at dei kan det, før dei går inn i den laaange passive tilstanden, der "det er slik det er". Innsasten må setjast inn her. Fleksibilitet må nyttast her heller enn for dei over 70. Arbeidsliv og samfunn må stilla opp, skapa rom der meistring er muleg. For heller ikkje storfellesskapet kan venta at meistring skjer i eit vakum.

PS
Dette blei eit impulsinnlegg på bloggen om meistring, ikkje særleg poengtert eller godt formulert. Eg skal lova å skriva meir positivt og oppmuntrande, ein annan dag, ein dag eg meistrar å meistra.

Me vel sjølv vår eiga historie

Nei, me vel ikkje alltid korleis livet vårt er. Mykje av det me har opplevd, har prega oss. Me kan ikkje berre ta det vekk. Det er ein del av livshistoria vår.

Men når eg fortel om meg sjølv og livet mitt til andre, må eg alltid gjera eit utval. Ingen kan og ingen vil ha "heile stasen".

Eg har høyrt folk eg kjenner ganske godt fortelja om seg sjølv når dei møter nye menneske. Av og til har eg tenkt:"Oj, var det den delen av livet han ynskte å fortelja om. Var det eit slikt bilete han ville den andre skulle ha?" Nokon gonger er sjølvpresentasjonen meir positiv enn eg hadde venta. Andre gonger er han meir negativ.

Fordi eg er blitt arbeidsufør, er eg nok blitt svært medviten kven eg vil at folk skal tru at eg er. Tidlegare var det nok å presentera tittel, stilling og arbeidsstad. Når eg ikkje har noko slikt å visa til, er det som om eg er forplikta til å gå nærare meg sjølv når eg hentar fram opplysningar som kan gi andre sjanse til å bli kjende med meg. Av og til gjer eg det, av og til ikkje. Når eg gjer det, har eg ei uro i magen etterpå dersom eg fortel historia om henne som meistra det meste til ryggen melde pass. Ei god kjensle har eg dersom eg trur den eg har møtt har fått med seg at livet kan vera godt sjølv om det ikkje er friskt og "normalt".

Ærleg og sann skal historia vera. Men eg vel likevel historia. Ikkje fordi eg vil glatta over det vanskelege, men fordi eg veit at historia eg fortel i stor grad vil vera avgjerande for kven andre oppfattar at eg er. Og eg vil ikkje vera "forhenverande ditt og datt". Eg vil ikkje vera ein som strever med "ditt eller datt". Eg vil vera den som lever det livet eg har, fordi eg berre har eitt. Og det er det som eg kan vera for andre og andre kan vera i mitt liv, som skal bli historia mi framover. Og historia som kjem, er nett no viktigare enn den som har vore.

Er dette å fortrengja sanninga, å skapa si eiga sanning?
Eller er det meistring?

Biletet er laga ein flott haustdag, då eg for fulle såg kor levande skuggane gjer kvardagane våre. Fleire bilete finnest her: Galleri Nauthydlaren

Om skuggane finnest..

Fantastisk

å kunne gå nokre hundre meter langs gamle postvegen

å nyta haustfargane.

Eg tar dei med i hjartet

og legg ein flik av dei over på eit lerret, vel heimkomen.

"Ut av uføret" kalla eg denne bloggen

for lenge sidan

og håpte, trudde, tenkte

at det kanskje var ein veg ut.

Det var det,

men ikkje heilt slik eg tenkte i dei lysaste sekunda.

Eg kan oppleva hausten

utandørs

på eigne bein.

- Men må innrømma:

av og til er det skuggane eg ser,

der dei kryssar vegen.

Dei kan likevel ikkje hindra meg i

å sjå lenger fram:

til ei lysning i skogen.

Dessutan:
Om skuggane ikkje finnest der eg går,
er det enten gråvér
eller så er eg utan bakkekontakt.

***

Biletet er akryl på lerret, 40x40 cm med sveverame i sølv, kr 1500,-  Fleire bilete finn du her:
Galleri Nauthydlaren

Kven har/tar ansvar for fakta til folket?

"Det er heilt sant, for det stod i avisa".
Det er lenge sidan me var der. Likevel; Me er mange som framleis vil tru at når det kjem opp vanskelege saker, lokalt eller nasjonalt, vil me bli godt orienterte dersom me les avisa. Og når me som politikarar sit i eit møte, omkransa av journalistar som fylgjer med i lange ordskifte, noterer ivrig undervegs, og tar intervju både i pausar og etterpå, har me lett for å tenkja at saka vil bli presentert i si breidde. Men der tar me feil.

Dei fleste aviser tar ikkje mål av seg til å presentera saka i full breidde, særleg ikkje på grunnlag av eit politisk ordskifte. Dei lyttar, noterer, skriv, lagar overskrifter og får kommentarar som gjer saka interessant, poengtert og aktuell. Eg tviler ikkje på at dei samstundes ynskjer å vera faktabaserete, men alle fakta kjem ikkje fram med slik framgangsmåte. Lagar dei gode faktaboksar i tillegg, har dei hjelpt lesarane langt på veg i å skjøna kva det dreirer seg om.

Eg er ikkje journalist, men forstår at det dreier seg om at bladfykane ikkje driv referatjournalistikk. Dei ser det ikkje som si oppgåve å fortelja lesaren kven som meiner kva og kvifor i alle saker. Heller ikkje kva som er historikken i smått og stort.

Men om journalistane ikkje har dette som oppgåve, kven har det då?

Rådmannen?
Rådmannen skal gjera grundig greie for saka i saksframstillinga. Det gir meg, saman med innspel frå dei som til dømes nytter tenesta det gjeld, eit godt grunnlag for vedtak. Saksdokumenta er opne for alle, men ikkje mange les dei. Regjeringa nyttar pressemedlingar der viktige moment blir poengterte, for dermed å leggja føring for vinklinga i saka vidare. Burde kommunane/rådmannen i større grad gjera det same? At ein også tar i bruk sosiale medier som kanal, tar eg som sjølvsagt.

Politikarane?
Ofte har eg gått gjennom saka, slik ho ser ut for mitt parti, både i forkant av vedtak og i etterkant, - for å forklara kva me gjer. Nokon vil hevda at det er meir å forsvara enn å forklara. Det kan dei ha noko rett i. Ansvaret for å opplysa og informera har me uansett. Og skal me få gode debattar som ikkje ender i ordkrig og eit usakleg uføre, må me ta ansvaret på alvor.  Men har me det åleine?

Healing kan gjera vondt verre

Healing går ut på å gjera heilt noko som er halvt, øydelagt, i stykker. Mange som får tilbod om healing, opplever like mykje at noko som var i ferd med å bli heilt, blir knust på nytt.

Alle som søkjer eit friskare liv, er fri til søkja dette kor dei vil. Men dei som tilbyr folk å bli friske, bør gjera det med stor grad av aktsemd. Fordi dei tilbyr eit friskt liv til eit heilt mennneske, ikkje berre til kroppen. Og når dei ikkje lukkast, er heile mennesket skuffa, ikkje berre kroppen. Nedturen kan bli tøff, særleg om ein har investerert både, tid, krefter og pengar i "forfriskinga".

Ein gong fekk ein mann høyra at han skulle ta senga og gå. Han reiste seg og kunne gå!

Også i kristen samanheng snakkar ein om å bli frisk, meir i somme miljø enn i andre. Under har skjedd og dei skjer. Dei fleste må likevel leva med plager og sjukdom. Ikkje fordi dei ikkje ber, eller fordi dei ikkje trur på Guds makt, men fordi sjukdom er ein del av livet. Sjøl har eg tatt utfordringa og tatt senga mi. Det vil seia eg har ei matte som eg drar med meg og legg meg på under politiske møte. Når eg kjem dragende med matta, har eg fått spørsmålet om det ikkje var så at ein skulle "ta senga si og gå"? Heldigvis gjer det meg korkje uroleg eller irritert. Grunnen, (trur jeg), er at eg høyrer til ein tradisjon som vurderer sjukdom og vonde dagar som foreinleg med eit kristent liv.


Dei fleste som blir ramma av sjukdom går etter mi erfaring gjennom ulike fasar:

1. Overrasking, sjokk: Kunne dette skje?
2. Sorg, fortviling: Dette kan eg ikkje leva med.
3. Leiting etter utvegar: Kan du hjelpa meg doktor?
4. Alle typar hjelp blir vurdert: Kan eg få bli frisk?
5. Aksept: Dette må eg leva med.
6. Fokus på alternativ: Korleis kan eg leva det gode livet no?

I dei første fasane er det mange om søkjer hjelp i tradisjonell bøn eller hjå healarar. Men kva så når invitasjon til "forfrisking" blir slik at ein ikkje får leva i fred med fase 5 og 6? Nokon opplever faktisk det. Ei ungjente som visste at ho ikke kom til å bli gamal, hadde vore gjennom alt, og vel så det. På slutten sukka ho og sa at det hadde vore fint om alle dei velmeinande menneska kunne la vera å tilby henne forbøn gong på gong.

Ho hadde ikkje slutta å tru. Men ho var trygg og tok ein dag om gongen,. Og som ho sa: Ho orka ikkje fleire rundar. Det er nemleg ei stor påkjenning å skru opp forventninga, leva i håpet, eksponerast - med sin svakhet overfor andre, - og så bli skuffa igjen.

Ingen har formidla til meg en så sterk og ærleg Gudstru som denne jenta. Likevel er det også ho som har lært meg at ein treng stort skjønn når ein går ein sjuk så nær.

Dei kan jo ikkje tvinga oss..

"Eg kan ikkje lenger ha den arbeidsdagen eller det yrket eg er utdanna til, men dei kan vel ikkje tvinga meg til å gjera noko anna?"

Dette er ein uttale eg har høyrt ein del gonger. Fordi eg sjølv er arbeidsufør, er det kan henda slik at andre er svært ærlege om eiga helse og arbeidssituasjon. Stort sett er det heilt ok. Det kan vera mange erfaringar det er greitt å dela. Men denne haldninga: At dei ikkje kan tvinga oss til å arbeida, har eg problem med.

Problem nr 1: Dei kan vel ikkje tvinga oss - Kven er dei som det blir vist til: legen, NAV, samfunnet?
Problem nr 2: Kvifor kan ein ikkje gå over i anna arbeid som ein fysisk og psykisk maktar sjøl om det er noko anna enn det ein er utdanna til: Er det grader av verdighet i arbeid som ein ikkje kan gå under?
Problem nr 3: Kva tvang er det snakk om? Er det  uføretrygd som ikkje blir tildelt om ein ikkje er "lydig".

Eg er svært glad for det sikringsnettet som ligg i uføretrygda. Det held mange vekke frå fattigdomsfella og gjer overgangen frå arbeid til å vera ufrivillig utanfor arbeidslivet noko mjukare.
Men haldninga som ligg i spørsmålet om kor vidt dei kan tvinga oss, er avslørande. Det fortel at ein ser på staten som den som må ta ansvar. Det peikar mot sterke rettar: Eg må då få det eg har krav på. Og det utelet eit alternativ: Dersom eg ikkje vil eller kan arbeida, men heller ikkje vil ha anna arbeid, går det an å la vera, med den konsekevensen at ein ikkje har  inntekt før ein kjem i den normale pensjonsalderen.

Er vårt fokus på rettar blitt så einsidig og sterkt at me går utifrå at dette ikkje er noko alternativ?

Eg vågar så vidt å spørja. For det vil truleg provosera. Dei fleste strever for harde livet for å halda på eit sunt sjølbilete når sjukdomen rammer, og desse treng ikkje slike debattar som held dei nede. Og mange gjer det dei kan for å vera i arbeidslivet.

Likevel: Presset på stønadsordningar er stort, og me treng å hegna om rettane slik dei var tenkte. Derfor må andre verknader som ikkje var tilsikta, sorterast ut. Og me treng kanskje ein debatt om kor vidt me bør kunne ta ein annan jobb enn den me hadde - ikkje om naboen trur det er fornuftig, eller arbeidskollegiet, men dersom det er forsvarleg for den fysiske og psykiske helsa til den det gjeld. Eller?

Å synleggjera mennesket, ikkje handicapet

Ja, han har rett, Terje Carlsen, sosiolog og skribent, som skriv om Prisen for et usynlig handicap. Han synleggjer den smerten mange kjente då me såg Ingen grenser i vinter. Det var ein sjeldan smerte. Me visste at kvar einaste deltakar som var med hadde gitt alt, alt av krefter og motivasjon, og vel så det. Me visste at dei fortente all heder og ære dei kunne få.
Likevel; Det var ein bismak. Kor mange uføre blei ikkje sett i ein enda vanskelegare situasjon? Når folk utan armar og bein, syn og hørsel klarer dette, kvifor klarer ikkje dei meir som ser ganske så friske ut?


Det er like mange svar som det er uføre. Nokon ville nok makta å gjennomføra noko liknande. Nokon ville blitt pleietrengande etter dei første motbakkane, for resten av livet. Andre har såkalla usynlege plager som det er vanskeleg å setja ord på eller visa fram.


Utilstrekkeleg, ikkje frisk sjuk.
Kvifor kan me ikkje berre dele verda og tankane i to: La alle som maktar mykje, få den ros dei fortener. Og så la dei andre som ikkje kan yta noko slikt, få vera utanfor synsvinkelen, utanfor samanlikninga?
Kanskje mange eigentleg gjer nettopp det, og då er ikkje program som Ingen grenser til noko skade. Men mange kjenner nok på at dei taper, også kampen om å vera frisk sjuk. Med usynleg handicap trekker ein seg så tilbake, og blir som person endå meir usynleg, i fare for å bli vurdert som utilstrekkeleg i sin svakhet.


Det er ikkje eit poeng å gjera usynlege plager og sjukdomar synlege. Det gjer ikkje dagen betre for nokon. Men det er eit stort poeng å gjera menneske med usynlege plager synlege som einskildmenneske.


"Å finna si matte"
Sjølv har eg ikkje usynlege plager. Det synest når eg ligg på golvet i formannsskapet og kommunestyremøta. Men skadene i ryggen synest ikkje når eg reiser meg opp, for då kan eg både gå og stå, og ser svært så frisk ut. (Når eg ikkje kan det, ser dei meg ikkje, og utgreiing om mi helse , har ingen krav på).


Eg har nådd eit stort mål: På møta, etter fem år dragande på matta mi, opplever eg at journalistar, kommuneadministrasjon og lokalpolitikarar ikkje ser matta. Dei ser meg. Då kan eg delta på mine premiss.


Eg skulle ynskje mange med skjult handicap, som har mykje meir å bera enn eg har, kunne finna "si matte å liggja på", - kunne få vera synlege med sine eigne avgrensingar og sine løysingar, utan å måtte forklara eller forsvara seg. Det er mennesket som skal bli sett, bli synleg, ikkje det usynlege handicapet.

PS Av og til går det faktisk an å vera takksam i uføret.

Vi skorer høyt på helse, men enda høyere på forventninger

Undersøkelser utført av Commonwealth Funds viser at Norge har det største offentlige helsebudsjettet og flest leger per innbygger. Samtidig viser den at pasientene ikke er fornøyde.

Skal vi gjøre som vi pleier, vise til at Norge er det landet med svært desentral struktur og må ha et desentralisert tilbud som igjen blir et dyrt tilbud, eller skal vi våge å spørre oss selv om ikke bare tilbudet, men også forventingene er høyest i verden?

Rapporten ”Multinational Comparisons of Health Systems Data, 2011” er basert på Commenwealth Funds egne undersøkelser og tall fra OECD. Den viser at Norge nå har det største offentlige helsebudsjettet korrigert for innbyggere og levekostnader. Deretter følger USA og Sveits. Norge har flest leger per innbygger foran Sveits og Sverige.

Rapporten viser at norske pasienter skårer lavt på pasienttilfredshet, sammenlignet med andre land. De mener det er for mange feil, dårlig informasjon og lite pasientinvolvering. Samtidig skårer Norge blant annet bra på at det kommer helsehjelp utenom kontortid, at primærlegen er tilgjengelig samme dag som man blir syk og fastlegeordningen. (Fra Norge bevilger mest til helse )

Statssekretær Robin Koss sier at disse rapportene viser at Norge er privilegert land som har fått på plass så store ressurser til helsesektoren. "Vi må se kritisk på hvordan vi bruker disse for å gi pasientene et bedre tilbud. Norge må lære av andre land knyttet til kvalitet, pasientopplevelser og sikkerhet. Vi bør fortsette omstillingene av sykehus og helsetjenestene slik at vi får bedre pasientbehandling for pengene og personellressursene vi putter inn", sier statssekretær Robin Kåss.

Skal vi omstille sykehus og helsetjenester, må vi være villige til å se på lokaliseringer; Hvor får vi helsehjelp?
Skal vi få kvalitet, må fagfolk se på kvalitetsarbeid som mer enn byråkrati.
Skal vi ta pasientopplevelser på alvor, må vi skille snørr og bart. Vi må vite hva som bygger på feilinformasjon, enkelterfaringer som ryktes (og som er beklagelige) og opplevelser knyttet til hendelser som ikke bør gjenta seg, men som avslører at personer, systemer og fag må forbedres.
Skal vi makte å gi innbyggerne i kommunen den beste helsetjenesten også i framtida, må vi våge å begrense tjenestene til de som trenger dem minst nå.


Andre innlegg om forventingene våre:
Det hadde vore betre steikt
Krev hjelp på sjukehus, men kjem om det passer oss